Στους δρόμους της ατομικότητας
Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ-Eλευθεροτυπια 25-4-08
Ελλειψη εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης προς το συνάνθρωπο, αδιαφορία για συμμετοχή στα κοινά, έντονος ατομισμός που αποκλείει την κοινωνική δράση, απαξίωση της πολιτικής και του συνδικαλισμού, που ενισχύει την κοινωνική μοναξιά και ευνοεί τον απομονωτισμό.
Περισσότερο άκαμπτη η κοινωνία, πιο ατομιστές οι νέοι |
Κατ' αρχάς τονίζει, είναι έκδηλη η στροφή της νεολαίας μας σε πιο εξατομικευμένους τρόπους ζωής, που θα εντυπωσίαζαν και τους πιο ψυχρούς Βορειοευρωπαίους. Λιγότεροι από τους μισούς (39,4%) συμμετέχουν σε συλλόγους, ομάδες, κοινωνικές εκδηλώσεις και οι περισσότεροι (33,4%) δηλώνουν ότι δεν έχουν χρόνο γι' αυτό, δεν θα αποκομίσουν κανένα όφελος (52,6%) ή δεν τους ενδιαφέρει τίποτα ιδιαίτερα (11,7%).
Το 15,2% του δείγματος θεωρεί ότι σε σύγκριση με πέντε χρόνια πριν η συμμετοχή του στα κοινά έχει αυξηθεί, το 45,5% ότι έχει παραμείνει στα ίδια επίπεδα, ενώ το 34,5% ότι έχει μειωθεί και ότι διάφοροι λόγοι βιοποριστικής φύσης έχουν προσδώσει μια περισσότερο ατομικιστική θεώρηση των κοινωνικών δρωμένων.
Τα περισσότερα άτομα δηλώνουν ότι έχουν 2-5 κοντινούς φίλους (ένα 2,9% πιστεύει ότι δεν έχει απολύτως κανέναν άνθρωπο που να θεωρεί φίλο του) προς τους οποίους θα ήταν πρόθυμοι να προσφέρουν ψυχολογική στήριξη (18,1%), οικονομική βοήθεια (6,8%) και ψυχολογική και οικονομική αρωγή (70,3%), άλλη βοήθεια (1,9%) ή και καμία απολύτως βοήθεια (1,9%). Μάλιστα, οι νέοι στέκονται έμπρακτα δίπλα στα άτομα που εμπιστεύονται, αφού το 16,1% από αυτά έχει προσφύγει στους συμμετέχοντες στην έρευνα μία φορά κατά το τελευταίο έτος για κάποιο προσωπικό τους πρόβλημα, το 27% δύο φορές, το 12,8% τρεις φορές, το 9,7% τέσσερις, το 10,6% πέντε, ενώ ένα 10,1% δεν έχει απευθυνθεί καμιά φορά για κάποιο προσωπικό του θέμα. Πάντως, το 53,1% των νέων επιλέγει φίλους του ίδιου κοινωνικού, οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου με αυτούς, το 26,1% υψηλότερου και μόνο το 14,3% χαμηλότερου.
Η έννοια της γειτονιάς έχει απολέσει τη σημασία που είχε παλιότερα. Ετσι, 35,1% δεν θα εμπιστευόταν κάποιο γείτονα, το 29,7% είναι επιφυλακτικό απέναντί τους, αλλά ενδεχομένως να έδειχνε εμπιστοσύνη, και το 34,8% εξακολουθεί να τους εμπιστεύεται. Η ανάλυση κατέδειξε ότι η γειτονιά διατηρεί ακόμα τη σημασία της στα χωριά, ενώ υποβαθμίζεται στις αστικές περιοχές.
Ετσι, στην ερώτηση αν θα γίνονταν εθελοντές αιμοδότες οι θετικές απαντήσεις των νέων ανήλθαν μόνο στο 22,6%, ενώ το θετικό ποσοστό περιορίστηκε στο 8,2% όταν ερωτήθηκαν εάν σκόπευαν να γίνουν δωρητές οργάνων ή μυελού των οστών. Αντίθετα, το 61,7% θα πρόσφερε οικονομική ενίσχυση σε θύματα φυσικών καταστροφών.
Εσωστρέφεια
Ο υπεύθυνος της έρευνας καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Ευστράτιος Παπάνης |
«Η Ελλάδα έχει προχωρήσει δυναμικά τα τελευταία δύο χρόνια στη μεταβιομηχανική εποχή της πληροφορίας», σχολιάζει ο κ. Παπάνης, «καθώς η διείσδυση του Διαδικτύου και η ταχεία μεταφορά δεδομένων δίνουν τη δυνατότητα στους νέους να έχουν διαρκή πρόσβαση στις πληροφορίες που τους αφορούν.
Αυτό αποτυπώνεται και στις απαντήσεις του δείγματος της έρευνας: Ενα συντριπτικό ποσοστό της τάξης του 76,9% πιστεύει ότι η πρόσβαση έχει βελτιωθεί, το 19,6% ότι έχει παραμείνει στα ίδια επίπεδα και μόνο το 3,2% θεωρεί ότι η πληροφόρηση έχει επιδεινωθεί. Το 10,1% έχει κινητοποιήσει τα ΜΜΕ για την επίλυση κάποιου κοινωνικού ή τοπικού προβλήματος, ενώ το 44,5% διαβάζει πολιτικές εφημερίδες, το 12,4% οικονομικές, το 18,9% αθλητικές, το 28,1% κοσμικές εφημερίδες ποικίλης ύλης και το 24% τοπικές.
Το 58,4% ακούει ραδιόφωνο κάθε μέρα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την τηλεόραση είναι 76,6%. Ενα αρκετά μεγάλο ποσοστό νέων δήλωσε ότι κύρια πηγή πληροφόρησής του είναι οι συγγενείς και οι φίλοι (31%), τους οποίους εμπιστεύεται περισσότερο. Τέλος, το 31,2% των νέων του δείγματος δήλωσε ότι συμμετέχει σε διαδικτυακές κοινότητες. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές φαίνεται ότι έχουν μπει για τα καλά στη ζωή των νέων, αφού το 51,7% θεωρεί ότι γνωρίζει τη χρήση τους από αρκετά καλά έως πολύ καλά, το 41,9% μέτρια έως λίγο, ενώ ένα μικρό ποσοστό της τάξης του 6,3% δηλώνει ότι δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με αυτούς.
Ασφαλής ακόμη η Ελλάδα
Το συναίσθημα ασφάλειας, που είναι χαρακτηριστικό μιας ευνομούμενης πολιτείας, φαίνεται να διατηρείται στην Ελλάδα, παρ' όλο που η ανασφάλεια σταδιακά υφέρπει στις καρδιές των πολιτών.
Ενώ το 49,8% των συμμετεχόντων πιστεύει ότι τα επίπεδα βίας έχουν παραμείνει τα ίδια κατά τα τελευταία πέντε χρόνια, το 38,7% δηλώνει ότι, κατά την άποψή του, έχουν αυξηθεί και μόνο το 11,3% διακρίνει μείωση. Ανασφάλεια μέσα στο ίδιο το σπίτι του βιώνει το 18,2% του δείγματος, για το 20,9% το αίσθημα ασφάλειας βρίσκεται σε μέτρια επίπεδα, ενώ το 61,2% πιστεύει ότι η ασφάλεια είναι μεγάλη μέσα στο σπίτι (my home is my castle). Δυστυχώς, το 33,6% δεν εμπεδώνει το ίδιο αίσθημα ασφάλειας στο δρόμο, το 21,2% νιώθει μέτρια προστασία, αλλά το 45,2% εξακολουθεί να κυκλοφορεί χωρίς να αισθάνεται απειλή. Παρ' όλα αυτά, το 15,8% δήλωσε ότι έχει πέσει θύμα βίας κατά το παρελθόν (διάρρηξη 5,5%, ληστεία 5,2%, κλοπή 4,8%, χτυπήματα 0,8%).
Ενώ το 49,8% των συμμετεχόντων πιστεύει ότι τα επίπεδα βίας έχουν παραμείνει τα ίδια κατά τα τελευταία πέντε χρόνια, το 38,7% δηλώνει ότι, κατά την άποψή του, έχουν αυξηθεί και μόνο το 11,3% διακρίνει μείωση. Ανασφάλεια μέσα στο ίδιο το σπίτι του βιώνει το 18,2% του δείγματος, για το 20,9% το αίσθημα ασφάλειας βρίσκεται σε μέτρια επίπεδα, ενώ το 61,2% πιστεύει ότι η ασφάλεια είναι μεγάλη μέσα στο σπίτι (my home is my castle). Δυστυχώς, το 33,6% δεν εμπεδώνει το ίδιο αίσθημα ασφάλειας στο δρόμο, το 21,2% νιώθει μέτρια προστασία, αλλά το 45,2% εξακολουθεί να κυκλοφορεί χωρίς να αισθάνεται απειλή. Παρ' όλα αυτά, το 15,8% δήλωσε ότι έχει πέσει θύμα βίας κατά το παρελθόν (διάρρηξη 5,5%, ληστεία 5,2%, κλοπή 4,8%, χτυπήματα 0,8%).
Ευτυχείς, με αυτοεκτίμηση και «φωλιά» την οικογένεια
Οι Ελληνες παρά τις δυσκολίες και τα καθημερινά βιοτικά προβλήματα εξακολουθούν να διατηρούν την αισιοδοξία, την αθωότητα, τον αυθορμητισμό και τη ζωντάνια τους. Το 65,3% των νέων δηλώνει πολύ ή αρκετά ευτυχισμένο, το 31% δεν νιώθει ούτε ευτυχία ούτε δυστυχία, ενώ λίγο ή πολύ δυστυχισμένο αισθάνεται το 3,6% των νέων. Η αυτοεκτίμηση εξαρτάται και από τη δυνατότητα ελέγχου των αποφάσεων και των συμβάντων της ζωής. Το 56,2% των νέων θεωρεί ότι ασκεί επαρκή έλεγχο στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή του, το 2,8% ότι η ζωή του είναι ανεξέλεγκτη και το 40,8% πιστεύει ότι ασκεί μερικό έλεγχο στην πορεία της ζωής του.
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω το 57,1% αισθάνεται μεγάλη εσωτερική δύναμη και μπορεί να επιδρά και να αλλάζει τη ζωή του, εφόσον θελήσει. Αντίθετα, το 42,7% πιστεύει ότι έχει μικρή δυνατότητα αλλαγής και αποδέχεται τις καταστάσεις μοιρολατρικά.
Το 55,8% αισθάνεται αρκετή συναισθηματική πληρότητα, το 16,5% μεγάλη, ενώ το 25,6% λίγη έως καθόλου. Το 35,5% σπάνια νιώθει συναισθηματικό κενό, το 44,3% μερικές φορές και το 18,3% συχνά. Η δύναμη της οικογένειας επιβεβαιώνεται για πολλοστή φορά: Οι νέοι αντλούν συναισθηματική πληρότητα από αυτή σε ποσοστό 60%, έπονται οι φίλοι με 19,6%, οι ερωτικοί σύντροφοι με 17,2%, ενώ η εργασία και η καριέρα βιώνονται ως μέσα βιοπορισμού και όχι ως πηγές συναισθηματικής κάλυψης. Τέλος, το 89,9% δηλώνει ότι διασκεδάζει τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα σε κέντρα ή μπαρ (το 14,4% του δείγματος και με άτομα διαφορετικής εθνικότητας).
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω το 57,1% αισθάνεται μεγάλη εσωτερική δύναμη και μπορεί να επιδρά και να αλλάζει τη ζωή του, εφόσον θελήσει. Αντίθετα, το 42,7% πιστεύει ότι έχει μικρή δυνατότητα αλλαγής και αποδέχεται τις καταστάσεις μοιρολατρικά.
Το 55,8% αισθάνεται αρκετή συναισθηματική πληρότητα, το 16,5% μεγάλη, ενώ το 25,6% λίγη έως καθόλου. Το 35,5% σπάνια νιώθει συναισθηματικό κενό, το 44,3% μερικές φορές και το 18,3% συχνά. Η δύναμη της οικογένειας επιβεβαιώνεται για πολλοστή φορά: Οι νέοι αντλούν συναισθηματική πληρότητα από αυτή σε ποσοστό 60%, έπονται οι φίλοι με 19,6%, οι ερωτικοί σύντροφοι με 17,2%, ενώ η εργασία και η καριέρα βιώνονται ως μέσα βιοπορισμού και όχι ως πηγές συναισθηματικής κάλυψης. Τέλος, το 89,9% δηλώνει ότι διασκεδάζει τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα σε κέντρα ή μπαρ (το 14,4% του δείγματος και με άτομα διαφορετικής εθνικότητας).
Υπέρ των ιδιωτικών ΑΕΙ και της «ευέλικτης» εργασίας
Το 33,8% των νέων εμπιστεύεται τις σύγχρονες μορφές εκπαίδευσης και ειδικά την εξ αποστάσεως μάθηση, η οποία θεωρείται εξίσου αποτελεσματική με την κλασική διδασκαλία. Ταυτόχρονα σε ποσοστό 91,2% θεωρούν ότι η πανεπιστημιακή εκπαίδευση πρέπει να συνδεθεί με την πρακτική άσκηση και την αγορά εργασίας και σε ποσοστό 62,1% διατείνονται ότι πρέπει να αναγνωριστούν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Σε ποσοστό 53% οι νέοι σκέφτονται να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο εξωτερικό και ένα συντριπτικό ποσοστό της τάξης του 92% θεωρεί απαραίτητη τη διά βίου εκπαίδευση σε νέες μεθόδους και δεξιότητες. Παρ' όλα αυτά το 84,8% δεν έχει συμμετάσχει ποτέ σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει μπει για τα καλά στη συνείδηση της νεολαίας και ένα 48% διάκειται θετικά προς την ιδέα να εργαστεί σε κάποια φάση της ζωής του σε άλλη χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το 59,3% αποδέχεται τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης (τηλεεργασία, γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα, ελαστικό ωράριο) και ένα 68,9% δεν θα είχε πρόβλημα να εργαστεί σε τομέα διαφορετικό από αυτόν που έχει σπουδάσει. Οι Ελληνες νέοι αποδεδειγμένα είναι γνώστες ξένων γλωσσών, αφού το 93% δηλώνει ότι χειρίζεται καλά την αγγλική γλώσσα, ενώ μόνο το 4,4% δηλώνει ότι δεν μιλά καμία ξένη γλώσσα.
--->Ενδιαφερουσα ερευνα,δινει τροφη για σκεψη και προβληματισμο. Επισης εξηγει πολλα κοινωνικα φαινομενα που μαλλον κανουμε πως δεν βλεπουμε... Προσωπικα πιστευω οτι δειχνει κατα κυριο λογο εσωστρεφεια και απομονωση. Αυτο ειναι κατι που πρεπει να απασχολησει τους παντες... Να σκεφτουν γιατι και πως εχουμε φτασει οι νεοι να μην εμπιστευονται κανενα,να μην εχουν διαθεση και χρονο για τιποτα ομαδικο... Ειναι θεμα παιδειας? Ειναι. Ειναι θεμα λειτουργιας ενιοτε των διαφορων "ομαδων"? Ειναι. Ειναι πολλα ακομα,καλο θα ειναι να μελετηθει απο ολους τους ενδιαφερομενους... Αν και πολυ φοβαμαι πως πολλοι που πρεπει να ναι μεσα σε αυτους (τους ενδιαφερομενους δηλαδη)μαλλον πως ουτε θα την μελετησουν ουτε και θα ενεργοποιηθουν! Το πολυ να γινει ενα ακομα "εργαλειο" ψηφοθηριας και ενισχυση της πελατειακης σχεσης των πολιτικα και κοινωνικα "προισταμενων" της χωρας μας με τον απλο πολιτη!
Στα 36 του χρόνια, αποχωρεί από την ενεργό δράση. Ο λόγος για τον Ηλία Πουρσανίδη που αποφάσισε να δώσει τέλος στην καριέρα του και "κρεμάει" τα ποδοσφαιρικά του παπούτσια στον Ηρακλή.